بیمه های اتومبیل

در مورد اهمیت موضوع بیمه اتومبیل می توان گفت که در کناره رفاه و آسایشی که اتومبیل برای جوامع بشری به ارمغان آورده است، خطراتی را نیز برای افراد جامعه بوجود آورده است. امروزه افزایش تعداد خودروها و حجم سنگین ترافیک و در نتیجه بالا رفتن ضریب خسارات و تصادفات و همین طور پائین آمدن میانگین سنی رانندگان، گران قیمت بودن اتومبیل های جدید، بالا رفتن هزینه های مربوط به تعمیرات و دستمزدها و … اهمیت و نیاز به بیمه بدنه اتومبیل را پررنگتر نموده است.

به همین دلیل وجود بیمه اتومبیل از سال ها پیش در جوامع مختلف مطرح بوده است. در ایران نیز بیمه اتومبیل سابقه طولانی دارد به طوری که در سال ۱۳۱۱ شرکت خارجی اینگستراخ در این رشته فعالیت می کرد و همچنین در سال ۱۳۱۵ بیمه ایران که تنها یک سال از تأسیس آن گذشته بود، در رشته اتومبیل فعالیت خود را شروع کرد.

به دلیل افزایش تعداد اتومبیل و تعداد حوادث رانندگی و زیان های ناشی از آن، قانون بیمه اجباری مسئولیت مدنی دارندگان وسایل نقلیه موتوری زمینی که هم اکنون به بیمه شخص ثالث در بین بیمه های اتومبیل مطرح می باشد، در سال ۱۳۴۷ به تصویب رسید.

امروزه نیز در اکثر کشورهای جهان موضوع بیمه اتومبیل از اهمیت ویژه ای برخوردار بوده و همواره شرکتهای بیمه درصدد طراحی بیمه های اتومبیل با خدمات مطلوب و بهینه هستند. بطور کلی بیمه اتومبیل جبران کننده خسارتهای ناشی از حوادث رانندگی وارد به اتومبیل و نیز سرنشینان آن و اشخاص ثالث می باشد.

معمولا کلیه حوادث زیان بار ناشی از تصادفات رانندگی به یکی از سه حالت زیر است:

1. راننده مقصر است و زیان دیده مالی و جانی کاملا بی تقصیر است
2. زیان دیده مقصر است و راننده کاملا بی تقصیر است
3. راننده و زیان دیده هر دو در ایجاد حادثه مقصرند

تشخیص هریک از سه مورد فوق صرفا بر عهده مقامات صلاحیت دار راهنمایی و رانندگی است و در صورت عدم توافق زیان دیده با مقصر حادثه، نتیجه گیری از حادثه بر اساس گزارش مأموران انتظامی با محاکم صالحه است ذکر این نکته لازم است که برای تسویه خسارات سنگین شرکت های بیمه به ارائه گزارش مقامات انتظامی که از حادثه بازدید کرده اند نیاز دارند.

جایگاه بیمه اتومبیل در ساختار پرتفوی شرکت های بیمه:

صنعت بیمه از جمله صنایعی محسوب می شود که در تمام کشورها از اهمیت خاصی برخوردار بوده و باعث رشد اقتصاد ملی می شود. دلیل این امر آن است که تنها بیمه در شرایط خاص می تواند به کمک فرد آسیب دیده بشتابد و زمانی که فرد از همه جا ناامید است بیمه به جبران خسارت می پردازد.

در حال حاضر بیمه در ایران یک کالای لوکس تلقی می شود، بنابراین در اولویتهای سوم به بعد سبد خانوار قرار می گیرد، مگر آن که بیمه نامه اجباری باشد. بیمه های اجباری که هم اکنون در کشور وجود دارد با نظر دولت مبنی بر نیاز خانواده ها اجباری شده است. به عنوان مثال می توان به بیمه نامه های شخص ثالث اتومبیل اشاره کرد.

در حال حاضر هر فردی که وسیله نقلیه در اختیار دارد هر زمان احتمال تصادف و یا به خطر افتادن جان اشخاص را می دهد، بنابراین وسیله نقلیه خود را تحت پوشش بیمه های شخص ثالث قرار می دهد. به همین دلیل است که دولت بیمه نامه های شخص ثالث را اجباری کرده که این امر باعث شد تا آمار صدور این بیمه نامه همیشه روند افزایشی داشته باشد.

آمار تلفات تصادفات اتومبیل و پرداخت خسارت های شرکت بیمه هر ساله تعداد قابل ملاحظه ای از شهروندان ایرانی بر اثر تصادف اتومبیل جان خود را از دست می دهند و تعداد بیشتری دچار جرح و یا خسارت های ناشی از آن می شوند. به بیانی روشن تر در سال های گذشته سالانه در حدود ۲۶ هزار نفر از هموطنان ایرانی جان خود را در تصادفات از دست داده اند و حدود ۱۰ برابر این تعداد مجروح شده اند.

طبق آمار، ایران در میان ۱۹۰ کشور دنیا، از نظر عدم ایمنی از جهت تصادفات رانندگی رتبه ۱۸۹ را به خود اختصاص داده است و تنها کشور سیرالئون بوده است که وضعیت نامناسبتری از ایران داشته است. در نتیجه این تصادفات، زیانهای غیرقابل جبرانی بر اقتصاد کشور وارد می شود، تعداد تلفات جاده ای کشور در سال با تلفات یک جنگ تمام عیار برابری می کند.

شرکت های بیمه در ایران پوشش های متفاوتی را در زمینه بیمه اتومبیل ارائه داده اند که به طور خلاصه به شرح زیر است :

بیمه شخص ثالث

اصولا هر تصادف باعث بروز دو نوع خسارت می شود: نخست خساراتی است که به اشخاص ثالث وارد می آید که لزوما و بر حسب قانون، مقصر حادثه ملزم به جبران آن و دیگر خساراتی است که به وسیله نقلیه مقصر حادثه راننده و سرنشینان آن وارد می آید. خسارات دسته اول را می توان از محل بیمه نامه شخص ثالث و یا مازاد ثالث جبران کرد و خسارات دسته دوم خود شامل دو قسمت است که خسارات مالی و خسارات جرح و فوت از این دسته اند. بخش نخست خسارات دسته دوم را می توان از محل بیمه نامه بدنه اتومبیل جبران کرد و بخش دوم آن یا باید از طریق بیمه نامه حوادث سرنشین جبران شود و یا بیمه نامه دیه این گونه خسارات جرح و فوت را جبران کند. در این حالت چنانچه شرکت بیمه سرنشینان اتومبیل را بیمه کرده باشد، در صورت بروز خسارات جرح و فوت، آن را جبران خواهد کرد. افرادی که در یک جامعه زندگی می کنند باید تابع قوانین و نظامات آن جامعه باشند و به همین دلیل چنانچه شخصی چه از روی عمد و چه به علت بی احتیاطی و غفلت مرتکب عملی خلاف قانون و مقررات شود، مسئول بوده و باید به مجازات متناسب با آن بی احتیاطی برسد و زیان وارد اعم از مالی و یا جانی را جبران کند. مسئولیت مدنی زمانی جنبه عملی به خود می گیرد که شخص مقصر حادثه مجبور شود زیان وارد به شخص ثالث را جبران کند. تفاوت مسئولیت مدنی با مسئولیت جزایی در این است که مسئولیت جزایی قابل بیمه کردن نیست و مغایر قوانین و عرف جوامع انسانی تلقی می شود.در ادامه به توضیح شرایط و بخش بندی بیمه شخص ثالث می پردازیم: